ΠΑΟΚ: Οι ήρωες του συλλόγου στον πόλεμο του 1940 – δύο ποδοσφαιριστές δεν επέστρεψαν

Το καλοκαίρι του 1940, ο ΠΑΟΚ ήταν ανάμεσα στις κορυφαίες ομάδες της Βόρειας Ελλάδας, έχοντας ήδη αναδειχθεί πρωταθλητής της περιοχής και διεκδικώντας τον πανελλήνιο τίτλο με αντίπαλο την ΑΕΚ.

Μέσα σε λίγους μήνες, όμως, άλλαξαν δραματικά τόσο η πορεία του συλλόγου όσο και η ζωή των ανθρώπων του, καθώς ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος διέκοψε την αθλητική δραστηριότητα.

Η πορεία του ΠΑΟΚ πριν από τη διακοπή του πολέμου

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, οι «ασπρόμαυροι» είχαν συγκροτήσει μια δυνατή ομάδα, με παίκτες που σημάδεψαν την ιστορία του συλλόγου. Στον δεύτερο τελικό του Πανελληνίου πρωταθλήματος, στις 16 Ιουνίου 1940, ο ΠΑΟΚ πήρε προβάδισμα 2-0 απέναντι στην ΑΕΚ με σκόρερ τους Καλογιάννη και Φερούτσου. Η ΑΕΚ, ωστόσο, ανέτρεψε την κατάσταση, νίκησε 4-3 και κατέκτησε τον τίτλο.

Η σεζόν 1940-41 ξεκίνησε με την απονομή στον ΠΑΟΚ του τίτλου του πρωταθλητή Βορείου Ελλάδας, όμως η αγωνιστική δραστηριότητα κράτησε λίγο. Στις 13 Οκτωβρίου 1940, το ντέρμπι με τον Άρη στο γήπεδο του Συντριβανίου έληξε 2-2, με περισσότερους από 6.000 φιλάθλους στις εξέδρες. Στις 20 Οκτωβρίου, μία εβδομάδα αργότερα, ο Δικέφαλος έδωσε το τελευταίο παιχνίδι του πριν από τη διακοπή, επικρατώντας 2-1 του Μακεδονικού Νεάπολης.

Όταν ξέσπασε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, σταμάτησαν οι αθλητικές διοργανώσεις και πολλοί αθλητές κλήθηκαν στον στρατό, αφήνοντας τα γήπεδα για το μέτωπο. Ανάμεσα στους επιστρατευμένους ήταν και άνθρωποι του ΠΑΟΚ, δύο από τους οποίους δεν γύρισαν ποτέ.

Νίκος Σωτηριάδης και Γιώργος Βατίκης στο αλβανικό μέτωπο

Για χρόνια, ο Νίκος Σωτηριάδης ήταν ο βασικός τερματοφύλακας του ΠΑΟΚ και συγκαταλεγόταν στους σημαντικότερους παίκτες των πρώτων χρόνων του συλλόγου. Ήταν, επίσης, ο πρώτος ποδοσφαιριστής του που αγωνίστηκε με την Εθνική Ελλάδας, συμμετέχοντας στη νίκη με 1-0 επί της Παλαιστίνης στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1938.

Ως λοχίας στο 50ό Σύνταγμα υπηρετούσε ο Σωτηριάδης, όταν σκοτώθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1941 στην περιοχή της Κλεισούρας, σε επιχείρηση κατά ιταλικού πολυβολείου.

Την ίδια μοίρα είχε ο Γιώργος Βατίκης, αμυντικός του ΠΑΟΚ σε μια περίοδο που ο σύλλογος διαμόρφωνε την ταυτότητά του και φορούσε την ασπρόμαυρη φανέλα. Υπηρετούσε ως ανθυπασπιστής στην 573η μονάδα πυροβολητών και σκοτώθηκε στον Μοράβα στις 17 Νοεμβρίου 1940, σε ηλικία μόλις 22 ετών.

Ο ΠΑΟΚ στην Κατοχή και η διάσωση του αθλητικού υλικού

Οι δυσκολίες που έφερε ο πόλεμος και η Κατοχή ήταν πρωτόγνωρες για τον ΠΑΟΚ. Οι αγώνες περιορίστηκαν σε λίγες φιλικές αναμετρήσεις, ενώ σε παιχνίδι με τον Ηρακλή η δράση σταμάτησε όταν Γερμανοί στρατιώτες μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο.

Την ίδια ώρα, ο σύλλογος έπρεπε να διασώσει το υλικό του από τις κατασχέσεις των κατοχικών δυνάμεων. Ο Νικηφόρος Τσαρπανάς, ο θρυλικός φροντιστής του ΠΑΟΚ, φύλαξε μέρος του ιματισμού στο σπίτι του, ενώ αργότερα ρούχα, παπούτσια και κάποια τρόπαια μεταφέρθηκαν στο εργοστάσιο της Υφανέτ.

Εκείνα τα δύσκολα χρόνια, ο ΠΑΟΚ δεν στερήθηκε μόνο την αγωνιστική του συνέχεια, αλλά θρήνησε και ανθρώπους του που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Ο Νίκος Σωτηριάδης και ο Γιώργος Βατίκης παραμένουν μορφές της ιστορίας του συλλόγου, δεμένες για πάντα με τη θυσία στο αλβανικό μέτωπο.