Σαν σήμερα: Ο Ελένιο Ερέρα, ο «μάγος» του catenaccio και η Μεγάλη Ίντερ

Οι σημερινές εικόνες από τα επιβλητικά γήπεδα, τις διαφημίσεις, τα τεράστια ποσά και τα εκατομμύρια φιλάθλων που περιμένουν μπροστά στις οθόνες τους τις εξελίξεις για το αγαπημένο τους άθλημα δείχνουν πόσο έχουν αλλάξει οι εποχές. Παλαιότερα, μια αλάνα της γειτονιάς, μια δερμάτινη μπάλα και 22 παίκτες αρκούσαν για να νιώσει κανείς τον παλμό του ποδοσφαίρου. Κι αν έπεφτε ψιλόβροχο, η μυρωδιά της φρέσκιας λάσπης στα πόδια των ποδοσφαιριστών έμοιαζε με ακριβό, σαγηνευτικό άρωμα. Άλλες εποχές.

Παρότι σήμερα μιλάμε για αγώνα και τότε για παιχνίδι, οι δύο εποχές έχουν αρκετά κοινά. Πάνω απ’ όλα, η ομάδα προετοιμάζεται πριν από κάθε αναμέτρηση, με τις διάφορες τακτικές να έχουν πλέον καθοριστικό ρόλο. Μήπως, όμως, δεν υπήρχαν αντίστοιχες προσεγγίσεις παλαιότερα; Ο Πεπ Γκουαρδιόλα εφάρμοσε το «Tiki Taka», όμως θα γνωρίζαμε το ολοκληρωμένο παιχνίδι της Μπαρτσελόνα και της Εθνικής Ισπανίας, αν δεν είχαν προηγηθεί το «Total Football» του Ρίνους Μίχελς και, αργότερα, του Γιόχαν Κρόιφ; Και πότε εμφανίστηκε για πρώτη φορά το «Catenaccio»;

Για να βρούμε έναν προπονητή πολύ πιο μπροστά από την εποχή του, πρέπει να γυρίσουμε στη δεκαετία του 1960. Πρόκειται για τον Ελένιο Ερέρα, τον Αργεντινό τεχνικό που πέθανε σαν σήμερα, στις 9/11/1997. Το «catenaccio», ο «Il Mago» και η Μεγάλη Ίντερ συνδέθηκαν με το όνομά του.

Η ιστορία πίσω από το Catenaccio

Πριν από τον Il Mago, δύο προπονητές άνοιξαν τον δρόμο για το περίφημο «catenaccio»: ο Καρλ Ράπαν και ο Νερέο Ρόκο. Τα θεμέλια μπήκαν από τον Αυστριακό ήδη στη δεκαετία του 1930, όταν εισήγαγε μια νέα θέση στο ποδόσφαιρο. Ήταν ο λίμπερο, ο παίκτης που τοποθετείται μπροστά από τον τερματοφύλακα και πίσω από την τελευταία γραμμή άμυνας. Το σύστημα είχε αμυντικό χαρακτήρα, αν και τότε ήταν γνωστό με διαφορετικό όνομα: «verrou».

Από τη δεκαετία του ’50 και μετά, η συγκεκριμένη τακτική άρχισε να κερδίζει έδαφος στην Ιταλία, με τον Ιταλό τεχνικό να αποτελεί πρώιμο εκφραστή της. Προτού κατακτήσει το Σκουντέτο στην πρώτη του χρονιά στη Μίλαν και το Κύπελλο Πρωταθλητριών τη δεύτερη, είχε ήδη σημειώσει σπουδαίες πορείες με την Τριεστίνα και την Πάντοβα. Εκείνος, ωστόσο, που δίδαξε στον κόσμο την αμυντική λειτουργία μιας ομάδας ήταν ο Ελένιο Ερέρα. Τελειοποίησε το σύστημα, το έκανε μη αντιμετωπίσιμο και έχτισε τη… Μεγάλη Ίντερ.

Η ποδοσφαιρική παρακαταθήκη του Ερέρα

Το «Catenaccio» ταυτίστηκε με τον Ελένιο Ερέρα. Στα οκτώ χρόνια που βρέθηκε στον πάγκο της Ίντερ, από το 1960 έως το 1968, παρουσίαζε στο γήπεδο μια ομάδα με τον συντονισμό καλοκουρδισμένης ορχήστρας, την οποία διηύθυνε ο ίδιος. Απαιτούσε οι παίκτες να ακολουθούν τις οδηγίες του και εκείνοι ανταποκρίθηκαν. Η εφαρμογή αυτού του διαφορετικού για την εποχή συστήματος προϋπέθετε πειθαρχία από κάθε ποδοσφαιριστή.

Η βασική αμυντική αρχή του προπονητή της Ίντερ ήταν η προσωπική επιτήρηση: κάθε ποδοσφαιριστής είχε συγκεκριμένο αντίπαλο να μαρκάρει. Εξαίρεση αποτελούσε ο Πίκι, που αγωνιζόταν ως λίμπερο και δεν ακολουθούσε κάποιον παίκτη. Ο ρόλος του ήταν να καλύπτει τους συμπαίκτες του και να σταματά τους αντιπάλους πριν φτάσουν απέναντι από τον Σάρτι, τον τερματοφύλακα της ομάδας. Ο Πίκι αποτελούσε την τελευταία γραμμή προστασίας, πίσω από την άμυνα όπου ξεχώριζαν ο Αριστίντε Γκουανέρι και ο Ταρτσίσιο Μπουργκνίχ.

Η ομάδα του Μιλάνου ξεχώριζε και για τον τρόπο που έβγαινε στην επίθεση. Η προώθηση της μπάλας από τους ακραίους αμυντικούς μέχρι το αντίπαλο τρίτο θεωρείται σήμερα αυτονόητη, όμως τότε ήταν κάτι πρωτόγνωρο. Ο Τζιατσίντο Φακέτι από την αριστερή πλευρά ακολούθησε πιστά το πλάνο του προπονητή και έδωσε επιθετική διάσταση στη θέση του μπακ. Στα δεξιά, ο Ταρτσίσιο Μπουργκνίχ είχε κυρίως ανασταλτικά καθήκοντα, ενώ ο Βραζιλιάνος Ζαΐρ ντα Κόστα πρόσφερε ταχύτητα και πλάτος.

Στον άξονα, ο Μπεντίν είχε αποστολή να ανακόπτει τις επιθέσεις και να τρέχει, με τον Λουίς Σουάρες να οργανώνει το παιχνίδι. Ο Μάριο Κόρσο, από το αριστερό άκρο, φερόταν να βρίσκει λύσεις απέναντι στις αντίπαλες άμυνες, ενώ ο Χοακίν Πιερό τραβούσε πάνω του τους αμυντικούς ως σέντερ φορ και άνοιγε χώρους για τον πρώτο σκόρερ της Μεγάλης Ίντερ, τον Σάντρο Ματσόλα. Αυτά και πολλά ακόμη περιλάμβανε η μαγική μπαγκέτα του «Il Mago», του ανθρώπου που άλλαξε τους «νερατζούρι».

Η Μεγάλη Ίντερ του Ελένιο Ερέρα και η ιδιαίτερη προσωπικότητα του Il Mago

Το 1960, ο τότε πρόεδρος της Ίντερ, Άντζελο Μοράτι, έφερε στον σύλλογο τον Ελένιο Ερέρα, θέλοντας να επαναφέρει τους «νερατζούρι» στις διακρίσεις. Ο Αργεντινός τεχνικός κάλυψε τις υψηλές προσδοκίες του ισχυρού άνδρα του μιλανέζικου κλαμπ, το οποίο με εκείνον στον πάγκο απέκτησε στην Ιταλία την ονομασία Grande Inter. Ένα προσωνύμιο που ταίριαζε απόλυτα στην πορεία της ομάδας. Ο «Il Mago» έγινε Μίδας και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία της, κατακτώντας επτά τρόπαια: τρία πρωταθλήματα, το 1963, το 1965 και το 1966, δύο Κύπελλα Πρωταθλητριών, το 1964 και το 1965, καθώς και δύο Διηπειρωτικά.

Πέρα από ένα από τα κορυφαία ποδοσφαιρικά μυαλά που βρέθηκαν στον πάγκο, ο Ερέρα ξεχώριζε και για την ικανότητά του να εμψυχώνει τους παίκτες. Αυστηρός, αλλά πάντοτε δίπλα τους, δεν χρειαζόταν να περνά χρόνο μαζί τους σε καφέ ή σε ανάλογες περιστάσεις. Με τον ξεχωριστό του τρόπο τούς μετέδιδε τη νοοτροπία του πρωταθλητή και του νικητή, όχι μόνο με λόγια αλλά και γραπτώς. Στα αποδυτήρια είχε καρφιτσωμένες σε πίνακες τις ακόλουθες φράσεις: «Όποιος δεν τα δίνει όλα, δεν δίνει τίποτα», «Κλάση + Προετοιμασία + Αθλητισμός + Νοημοσύνη = Σκουντέτο», «Πάλη ή παιχνίδι; Πάλη και παιχνίδι!», «Όλοι πρέπει να νιώθουν υπεύθυνοι για την ομάδα».

Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που αναγνωρίστηκε ως σπουδαίος από όλους, ιδιαίτερα από όσους είχαν ωφεληθεί από τη συνεργασία μαζί του. Ο Σάντρο Ματσολά μίλησε για εκείνον χρόνια αργότερα: «Ήταν έτη φωτός μπροστά. Συνήθιζε να γυμνάζει το μυαλό μας πριν από τα πόδια μας».

Στις 9 Νοεμβρίου 1997, σαν σήμερα, ο Ελένιο Ερέρα πέθανε στο νοσοκομείο της Βενετίας. Άφησε πίσω του μια λαμπρή καριέρα και τεράστια παρακαταθήκη. Ήταν, απλά, ΜΑΓΟΣ. Και το ξόρκι του λεγόταν Catenaccio.